20 Mayıs 1983 yılında kurulan bu parti 6 Kasım 1983 yılında yapılan Genel Seçimlerde çoğunlukla(%45,14)iktidara gelmiş ve 400 milletvekilli meclise 212 milletvekili sokmuştur.

29 Kasım 1987 yılında oylarını düşürmesine rağmen(%36,31)yine tek başına iktidara gelmiş ve bu sefer 450 sandalyeli mecliste 292 sandalyeye sahip olmuştur.

1989'da Genel Başkan ve Başbakan Turgut Özal'ın cumhurbaşkanlığına seçilmesiyle yerine Genel Başkanlığa Yıldırım Akbulut gelmiştir ve 1991 yılında yapılan kurultayda ilk kez bir başbakanın,başbakanlık süresinde başkanlığı kaybetmesi görülmüştür. Başkanlığa ve başbakanlığa Mesut Yılmaz gelmiştir ve 5 ay sonra da erken seçim yapmış ve ANAP 1983'ten bu yana ilk kez ikinci parti konumuna düşmüştür. 24 Aralık 1995 seçimlerinden sonra ANAP %19,65 oyla üçüncü parti konumuna gelmiş ve 2.parti olan DYP ile koalisyon kurmuştur(ANAYOL hükümeti). Ancak bu hükümet 3 ay sürmüş ve Mesut Yılmaz'a verilen gensoru ile 28 Haziran 1996'da düşürülmüştür. 1 yıl sonra 30 Haziran 1999'da Mesut Yılmaz'ın başkanlığında kurulan 55. hükümette DSP ve DTP de yer almıştır ancak bu hükümette toplam 1 yıl 7 ay kadar sürmüştür ve Yılmaz'ın istifa etmesi ile Ocak 1999'da sonlanmıştır. 18 Nisan 1999'da yapılan seçimler sonucu 4.parti olan ANAP, 29 Mayıs 1999'da Bülent Ecevit'in kurduğu 57.hükümette görev almıştır. 3 Kasım 2002'de yapılan Genel seçimler ise ANAP için bir facia olmuştur ve bunun üzerine yapılacak kurultay'da aday olmayacağını açıklayan Mesut Yılmaz istifasını vermiştir ve yerine Ali Talip Özdemir seçilmiş ve 2003'te istifa etmesiyle Genel Başkanlığa Nesrin Nas seçilmiş ve Şubat 2005 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığından istifa eden Isparta milletvekili Erkan Mumcu tek aday olarak genel başkanlığa seçilmiştir (Nisan 2005) şuan ANAP Meclis'te 21 sandalyeye sahip olarak grup sahibi olmuş ve 3.parti konumuna gelmiştir.

Anavatan Partisi iktidarları süresince Türkiye'de neo-liberal sisteme geçişi şiddetle desteklemiş ve bu doğrultuda icraatlar ortaya koymuştur. Günümüzde halen bu dönemde yaşanan değişimlerin etkilerinin sosyal ve ahlaki hayata yansılamaları tartışılmaktadır.

Turgut Özal'ın keskin ve değişimci politikaları ile Türkiye askeri yönetimden yeni bir döneme hızlı bir geçiş yapmıştır. Parti ideolojik olarak Adalet Partisi misyonunun devamı gibi gözükse de uygulama da ve politik yaklaşımlarında Adalet Partisi misyonundan daha farklıdır. Çağdaş, kentli ve bilim yanlısı bir sağ oluşum çizgisi çizmeyi istemiştir.